Ellinikomeli FacebookEllinikoMeli Channel
Παρασκευή, Νοέμβριος 17, 2017
Text Size
Home Μελισσοκόμος Ειδησεις - Νεα Μελισσοτροφή Καραμέλας - Τοξική λόγω HMF

Εκπαιδεύσεις μελισσοκομίας - 6η χρονιά λειτουργίας


( 4 Votes )

AP8Από τη στήλη «Οι μελισσοκόμοι ρωτούν» της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης τεύχος Ιανουαρίου 2013

Ερώτηση: Κυκλοφορεί έντονα τον τελευταίο καιρό στο διαδίκτυο μία συνταγή για την παρασκευή ζαχαροζύμαρου τύπου «καραμέλας» για την τροφοδοσία των μελισσών. Ποια είναι η άποψή σας;
Αλέξης Σταντίδης

Απάντηση: Σε σχετική αναζήτηση στο διαδίκτυο, πράγματι ο συγκεκριμένος τύπος ζαχαροζύμαρου αναφέρεται πολύ συχνά στους μελισσοκομικούς κύκλους. Δεν μπορούμε να πούμε όμως πως είναι κάτι καινούργιο. Έχει ήδη αναφερθεί σε πολλές περιπτώσεις από μελισσοκόμους άλλων χωρών αλλά επίσης βασίζεται και στη φιλοσοφία της παρασκευής ζαχαροζύμαρου τύπου «βανίλιας» με τη διαφορά ότι δε χρειάζεται ειδικό μηχάνημα.

Η παρασκευή του είναι απλή, βασίζεται στην κρυσταλλική ζάχαρη (οπότε μας απαλλάσσει από την αναζήτηση ή την παραγωγή άχνης ζάχαρης) και μπορεί να την κάνει ο καθένας με απλά υλικά και εξοπλισμό. Η αναλογία που αναφέρεται είναι 1:10 σιρόπι ζάχαρης και πιο συγκεκριμένα 100ml νερό : 1000 γραμμάρια κρυσταλλικής ζάχαρης και επίσης προσθήκη 20 ml χυμό λεμονιού. Σε κατσαρόλα τοποθετείται το νερό και το λεμόνι και μετά η ζάχαρη, ζεσταίνουμε το διάλυμα και αρχίζουμε να διαλύουμε τη ζάχαρη λίγο μετά. Από τη στιγμή που θα αρχίσει να βράζει μετράμε 5΄ και απομακρύνουμε το πυκνό σιρόπι από τη φωτιά και εφόσον πέσει η θερμοκρασία του λίγο, το μεταγγίζουμε σε σακούλες προκειμένου να στερεοποιηθεί εκεί και έτσι να μπει στα μελίσσια.

Αυτές είναι οι οδηγίες όπως δίνονται από συγκριμένο blog και τις οποίες ακολουθήσαμε προκειμένου να δοκιμάσουμε το προϊόν. Επειδή όπως προαναφέρθηκε, ο τρόπος αυτός παρασκευής χρησιμοποιείται από παλιότερα σε πολλές χώρες, εντύπωση μας έκανε η αναλογία όπως έχει μεταφερθεί στα ελληνικά. Στο σύνολο των αντίστοιχων ξένων αναρτήσεων η αναλογία ζάχαρης : νερού είναι 5:1 και όχι 10:1. Παρόμοια είναι και η αναλογία που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ζαχαροζύμαρου τύπου βανίλιας που έχει την ίδια φιλοσοφία και εκεί αναμιγνύονται 5κιλά ζάχαρης με περίπου 1,1 λίτρο νερού. Στην περίπτωση του πυκνότερου σιροπιού 10:1 η πλήρης διάλυση της ζάχαρης με τον βρασμό σε 5΄ ήταν αρκετά δύσκολη και μέρος ζάχαρης έμεινε αδιάλυτη στο κάτω μέρος της κατσαρόλας.

Το επόμενο σημείο που θα πρέπει να εστιάσουμε όσον αφορά τη παρασκευή του συγκεκριμένου ζαχαροζύμαρου είναι η υψηλή θερμοκρασία που αναπτύσσεται με το βράσιμο. Και πάλι ως μέτρο σύγκρισης θα χρησιμοποιήσουμε τον τρόπο παρασκευής του ζαχαροζύμαρου βανίλιας, όπου ο βρασμός του αντίστοιχου σιροπιού σταματάει όταν η θερμοκρασία του φτάσει τους 116°C. Για την παραγωγή καραμέλας οι αντίστοιχες συνταγές του εξωτερικού που βρήκαμε στο διαδίκτυο επίσης αναφέρουν έλεγχο της θερμοκρασίας μέχρι τους 112°C ή 115°C. Ακολουθώντας τη συνταγή που αναφέρθηκε, στα 5΄ βρασμού η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 130°C! (εικόνα 1)

digitalthermometer
Εικόνα 1 : Ένδειξη θερμομέτρου μετά την πάροδο 5΄ από την έναρξη του βρασμού για την παρασκευή ζαχαροζύμαρου τύπου καραμέλας.


Ο παράγοντας αυτός της θερμοκρασίας είναι πολύ σημαντικός γιατί επιδρά στην αύξηση της HMF. Προκειμένου να ελεγχθεί σε ποιο βαθμό αυξάνεται η HMF συλλέχθηκαν δείγματα ανά 1΄κατά τη διαδικασία του βρασμού μέχρι τη συμπλήρωση των 5΄ και τα αποτελέσματα φαίνονται στο Γράφημα 1.
hmftime

Γράφημα 1 : Εκθετική αύξηση της HMF με το χρόνο βρασμού. Από μηδενική τιμή έφτασε εντός 5΄ τα 40 mg/kg (ppm).

Η άνοδος της HMF παρουσιάζει εκθετική αύξηση με το χρόνο. Έτσι ενώ στο χρόνο μηδέν, οπότε άρχισε ο βρασμός, η τιμή της είναι 0,3 mg/kg, πέντε λεπτά μετά είχε φτάσει στα 39,7 mg/kg. Το πρόβλημα έγκειται κυρίως όμως στο ότι η HMF συνεχίζει να αυξάνεται όσο το πυκνό σιρόπι έχει υψηλή θερμοκρασία και το έχουμε αφήσει να κρυώσει για να στερεοποιηθεί. Το ίδιο ζαχαροζύμαρο, όταν μετρήθηκε την επόμενη μέρα ως καραμέλα πλέον έδωσε τιμή HMF 229,6 mg/kg. Αντίστοιχο ζαχαροζύμαρο που μας προμήθευσε μελισσοκόμος για να το ελέγξουμε αφού το είχε παρασκευάσει έδωσε τιμή 324,1 mg/kg!


Δίνουμε έμφαση στην αυξημένη τιμή της HMF διότι αναφέρεται ότι όταν ξεπεράσει τα 150 mg/kg παρατηρείται αυξημένη τοξικότητα στις μέλισσες. Πιο συγκεκριμένα σε σχετικά πειράματα, διαλύματα ζάχαρης με HMF 150 mg/kg που δόθηκαν σε εγκλωβισμένες μέλισσες είχαν ως αποτέλεσμα 58,7% θνησιμότητα εντός 20 ημερών ενώ αντίστοιχα διαλύματα με HMF 30 mg/kg προκάλεσε μόλις 15% θνησιμότητα που δε διέφερε από το 12,5% που εμφάνισε ο μάρτυρας (μέλισσες ταϊσμένες με διάλυμα μηδενικής HMF)


Οπότε το θέμα δεν είναι μόνο εάν λαμβάνουν οι μέλισσες το ζαχαροζύμαρο χωρίς να εμφανίζεται άμεση θανάτωσή τους, αλλά και το κατά πόσο μπορεί η τροφή να περιορίσει τη διάρκεια ζωής τους, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα που είναι ο κρισιμότερος παράγοντας επιβίωσης του μελισσιού. Είναι το διάστημα που η βασίλισσα δεν ωοτοκεί και το μελίσσι στηρίζεται στις φθινοπωρινές μέλισσες για να βγάλει το χειμώνα. Εάν αυτές οι μέλισσες δεν έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, δε θα μπορέσει το μελίσσι να φτάσει στην άνοιξη με αρκετό πληθυσμό που θα υποστηρίξει την ανάπτυξη του μελισσιού.
Συνοψίζοντας, λοιπόν, μπορούμε να πούμε πως το ζαχαροζύμαρο τύπου καραμέλας βασίζεται στη λογική παρασκευής της βανίλιας, χωρίς τη χρήση ειδικού εξοπλισμού και αυτό μπορεί να το κάνει πολύ πιο προσιτό. Θα πρέπει να ληφθούν όμως σοβαρά υπόψη ορισμένες προφυλάξεις προκειμένου να λειτουργήσει σωστά ως τροφοδοσία χωρίς να βλάψει τις μέλισσες. Έτσι θα ήταν προτιμότερο να δοκιμαστεί η αναλογία 5:1 έναντι 10:1 και οπωσδήποτε να γίνει άμεση ψύξη του παραγόμενου προϊόντος μετά το βράσιμο των 5΄ προκειμένου να μην ανέβει η HMF σε επικίνδυνα για τις μέλισσες επίπεδα. Άλλωστε και η βανιλομηχανή αυτό ακριβώς κάνει, χτυπάει και ψύχει εξωτερικά το καυτό πυκνό σιρόπι ώστε να παραχθεί το σχετικό ζαχαροζύμαρο. Μία ακόμα παράμετρος που θα πρέπει να μελετηθεί (και για το οποία δεν είχαμε τον απαιτούμενο χρόνο) είναι το κατά πόσο μπορούν οι μέλισσες να το προσλάβουν και εάν είναι ικανοποιητική η ταχύτητα πρόσληψης για να καλυφθούν οι ανάγκες για θέρμανση.

 

 


 

Καλώς ή κακώς η συνταγή όπως κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο αποδείχτηκε επικίνδυνη για τα μελίσσια. Ενδεχομένως, όπως περιγράφουν και στο κείμενο της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης, με κάποιες τροποποιήσεις η συνταγή να γίνει ασφαλής αλλά και πάλι μένει να εξεταστεί κατά πόσο είναι αποτελεσματική, δηλαδή κατά πόσο μπορεί να προσφέρει στα μελίσσια την τροφή που χρειάζονται στο ρυθμό που τη χρειάζονται (ταχύτητα κατανάλωσης).

Πιο σημαντικό όμως από τα ίδια τα αποτελέσματα της έρευνας του ΑΠΘ είναι τα συμπεράσματα που πρέπει να βγάλουν οι μελισσοκόμοι ως προς την εγκυρότητα και την ποιότητα των πληροφοριών που αντλούν από το διαδίκτυο. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν διαβάζουμε κάτι στο διαδίκτυο (χωρίς να θέλω να εξαιρέσω τα δικά μας γραπτά) κυρίως όσον αφορά τροφές, φάρμακα και χειρισμούς σχετικούς με τα μελίσσια. Μια πληροφορία χρειάζεται καλό φιλτράρισμα και διασταύρωση από περισσότερες πηγές πριν εφαρμοστεί. Σε τελική ανάλυση υπάρχουν τα επιστημονικά ιδρύματα που μπορούν να επιβεβαιώσουν ή να απορρίψουν μια πληροφορία (οπως στη συγκεκριμένη περίπτωση). Κι επειδή φυσικά θα υπάρξουν και τα συνομωσιολογικά σενάρια περί συμφερόντων, διαπλεκομένων κλπ σας προτείνω να ζητάτε αποδείξεις για ότι διαβάζετε και όχι απλά λόγια και απόψεις.

Για Μελισσοκόμους - Ειδήσεις

Συνταγές με μέλι

Συνταγές με μέλι

Μελισσοκομικός εξοπλισμός

Εξοπλισμός μελισσοκομίας, αναλώσιμα, ένδυση,τροφές,κυψέλες,μελιτοεξαγωγείς κ.α.
Διαφήμιση

Εκπαίδευση μελισσοκόμων

beeshop

1

Έχουμε 2011 επισκέπτες συνδεδεμένους

Ντοκιμαντέρ στα Ελληνικά

Ο καιρός

Καλωσήρθατε στην ιστοσελίδα Ellinikomeli.gr

Αν δεν είστε εξοικειωμένος με το ίντερνετ...μην ανησυχείτε! Όλα εδώ είναι εύκολα και απλά.

Στο site θα βρείτε άρθρα, ειδήσεις, οδηγίες για νέους και ενημερώσεις για παλιούς μελισσοκόμους.

Για να βρείτε όσα σας ενδιαφέρουν απλά αναζητήστε την κατάλληλη επιλογή απο το μενού, στο πάνω μέρος της σελίδας.

Για να διαβάσετε ορισμένα άρθρα, θα χρειαστεί να γίνετε μέλος, τα υπολοιπα είναι δωρεάν

Μενού πλοήγησης