Ellinikomeli FacebookEllinikoMeli Channel
Πέμπτη, Ιούλιος 18, 2019
Text Size
Home Μελισσοκόμος Γενικά Θέματα Η πράσινη έρημος των Ευκαλύπτων

Εκπαιδεύσεις μελισσοκομίας - 6η χρονιά λειτουργίας


( 3 Votes )

Το δέντρο του ευκαλύπτου «έχει τις ρίζες του» στην Αυστραλία, όπου πάνω από 700 είδη βρίσκουν το υγρό και ζεστό κλίμα που χρειάζονται για να αναπτυχθούν. Το 1777 κάποιος Άγγλος βοτανολόγος φέρνει για πρώτη φορά τον ευκάλυπτο στην Ευρώπη, για ανάλυση και έκθεση σε μουσεία. Κάπως έτσι ξεκινάει η παγκόσμια καριέρα του ευκαλύπτου που τα τελευταία χρόνια πρωταγωνιστεί σκηνή της Βραζιλίας.



VladamirKushΗ Βραζιλία ανακαλύπτει τον ευκάλυπτο


Οι πρώτοι σπόροι ευκαλύπτου φτάνουν στη Βραζιλία με τους Πορτογάλους αποίκους. Από πολύ νωρίς, φυλές ινδιάνων της Βραζιλίας χρησιμοποιούν τις ουσίες από τα φύλλα του ευκαλύπτου για θεραπευτικούς σκοπούς.

Για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα, η καλλιέργεια ευκαλύπτου αρχίζει να βιομηχανοποιείται. Η ξυλεία του χρησιμοποιείται για την κατασκευή του σιδηροδρόμου και για καύση στις ατμομηχανές, ενώ λίγο αργότερα οι κορμοί του χρησιμοποιούνται ως ηλεκτρικοί στύλοι, για παραγωγή κάρβουνου, για κατασκευές καθώς και για οικιακή χρήση.

Με το πέρασμα των χρόνων ο ευκάλυπτος ανακαλύπτεται και από άλλες βιομηχανίες. Έλαια και ουσίες από τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για παραγωγή τροφίμων, αρωμάτων, καθαριστικών και φαρμάκων. Ο κορμός του χρησιμοποιείται για παρασκευή ξυλείας, ο φλοιός του για την επεξεργασία δερμάτων και οι ίνες του, για την κατασκευή κυτταρίνης (cellulose), πρώτης ύλης για την παρασκευή χαρτιού.

Ωστόσο, η καλλιέργεια ευκαλύπτου παραμένει σε μικρή κλίμακα. Οι μικροκαλλιεργητές γης προσπαθούν να ενσωματώσουν τις φυτείες ευκαλύπτου σε ντόπιες αγροτικές καλλιέργειες και πουλούν την ξυλεία σε εμπόρους ή απευθείας στις διάφορες βιομηχανίες.

Όταν, όμως, η ζήτηση χαρτιού στον ανεπτυγμένο κόσμο αυξάνεται, αυξάνεται δραματικά και η ζήτηση ξυλείας ευκαλύπτου. Ας δούμε, λοιπόν, το πως το φαινόμενο αυτό είναι ικανό να εκτοπίσει εκατομμύρια Βραζιλιάνους μικροκαλλιεργητές και να αλλάξει το κλίμα της Βραζιλίας.

Ο Δυτικός κόσμος ζητάει περισσότερο χαρτί και η Aracruz ζητάει περισσότερη γη

Η διαδικασία παραγωγής χαρτιού είναι πολύ ενεργοβόρος, απαιτεί πολύ νερό, χρησιμοποιεί επικίνδυνες για τον άνθρωπο χημικές ουσίες (κυρίως η διαδικασία της λεύκανσης) και συχνά μολύνει με απόβλητα τη γύρω περιοχή (ποτάμια, λίμνες κλπ). Οπότε, γύρω στο 1980 οι παραδοσιακές χαρτοβιομηχανίες στη Σκανδιναβία, την Ελβετία και τη Β. Αμερική έρχονται αντιμέτωπες με όλο και πιο δυναμικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά κινήματα και με μια πιο αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία. Συνεπώς, αναγκάζονται να πάρουν μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος, τα οποία καθιστούν την παραγωγή χαρτιού πιο ακριβή και πολύπλοκη. Αποφασίζουν λοιπόν, να μεταναστεύσουν σε χώρες οι οποίες προσφέρουν ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον, με πιο απλά λόγια χαλαρή νομοθεσία, ανύπαρκτη κοινωνική ευαισθητοποίηση, μεγάλες εκτάσεις γης και ένα κλίμα που ευνοεί την καλλιέργεια ευκαλύπτου. Η Βραζιλία προσφέρει όλα τα παραπάνω, οπότε εκεί βρίσκουν τον παράδεισό τους.

Φτάνουν, λοιπόν, οι χαρτοβιομηχανίες στη Βραζιλία και με διθυραμβικά δημοσιεύματα ανακοινώνουν επενδύσεις εκατομμυρίων, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, τόνωση των μικροκαλλιεργητών και όλα τα γνωστά. Αυτό που ακολουθεί, όμως, είναι λίγο διαφορετικό.

Αρχικά, οι χαρτοβιομηχανίες αγοράζουν ξυλεία από ντόπιους μικροκαλλιεργητές, οι οποίοι, όπως είδαμε παραπάνω, προσπαθούν να ενσωματώσουν τις φυτείες ευκαλύπτου σε ντόπιες αγροτικές καλλιέργειες. Ωστόσο, καθώς η ζήτηση χαρτιού αυξάνεται, αυξάνεται και η τιμή της ξυλείας ευκαλύπτου, όποτε πολλοί αγρότες, βλέποντας μεγάλα βραχυπρόθεσμα κέρδη, αντικαθιστούν άλλα ήδη καλλιέργειας (φρούτα, λαχανικά, ρύζι κλπ) με αυτή του ευκαλύπτου.

Γρήγορα, όμως, η ζήτηση χαρτιού στο δυτικό κόσμο αυξάνεται δραματικά και οι χαρτοβιομηχανίες με πρωτοπόρο την Aracruz, εγκαταλείπουν την αρχική τους τακτική και αποφασίζουν να αναπτύξουν δικές τους φυτείες ευκαλύπτου. Αγοράζουν γη από τους μικροκαλλιεργητές και δημιουργούν τεράστιες εκτάσεις μονοκαλλιέργειας (καλλιέργεια σε μεγάλη κλίμακα μόνο ενός είδους) ευκαλύπτου με καταστρεπτικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως θα δούμε παρακάτω.

Πράσινη έρημος, κι όμως γίνεται…

Ο ευκάλυπτος είναι ένα δέντρο που αναπτύσσεται πολύ γρήγορα, χρειάζεται, όμως, πολύ νερό για να αναπτυχθεί. Πάρα πολύ νερό. Η Βραζιλία είναι μια χώρα με πολλά υπόγεια αποθέματα νερού, ποτάμια, λίμνες και τροπικές βροχές. Ωστόσο, ούτε το νερό της Βραζιλίας δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τη δίψα του ευκαλύπτου.

lumberjack

Όσο, λοιπόν, η Aracruz αγοράζει γη και φυτεύει ευκαλύπτους, τόσο τα δέντρα αυτά ρουφούν άπληστα όσο νερό μπορούν να βρουν στη γη, με αποτέλεσμα την εξάντληση των υπόγειων αποθεμάτων νερού και πτώση της στάθμης σε ποτάμια και λίμνες.

Και εκεί είναι που ξεκινούν ανεξέλεγκτα οι αλυσιδωτές αντιδράσεις: ο ευκάλυπτος απλώνει τις ρίζες του για αναζήτηση επιπλέον νερού, με αποτέλεσμα η γύρω περιοχή να ξεραίνεται και να εμποδίζεται η ανάπτυξη οποιουδήποτε άλλου είδους ζωής (θάμνοι, πρασινάδα, λουλούδια, κλπ). Κατ’ επέκταση πουλιά, ζώα και έντομα δε βρίσκουν το κατάλληλο περιβάλλον να αναπτυχθούν και εξαφανίζονται κι αυτά.

Οι επιπτώσεις, όμως, δε σταματούν εκεί. Οι μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου επιδρούν στο γενικότερο μικροκλίμα της περιοχής. Η υγρασία της περιοχής μειώνεται και αντίστοιχα μειώνονται και οι βροχές, η γη από εύφορη γίνεται άγονη και προφανώς μη καλλιεργήσιμη.

Σαν να μην έφταναν, όλα τα παραπάνω, οι χαρτοβιομηχανίες, με πρωτοπόρο την Aracruz, αναπτύσσουν ερευνητικά κέντρα και προχωρούν στη γενετική «βελτίωση» των σπόρων ευκαλύπτου ώστε να μεγαλώνουν πιο γρήγορα, να αναπτύσσονται ευθεία προς τα πάνω, ώστε να χωράνε πιο πολλοί σε μικρότερη έκταση και να έχουν όλοι το ίδιο ύψος και πάχος κορμού, ώστε οι κοπτικές μηχανές να μην μπερδεύονται κατά την αποψίλωση. Δεν υπολογίζουν, όμως, το κόστος της βελτίωσης, π.χ. ότι για να αναπτυχθεί το δέντρο θα απαιτεί μεγαλύτερες ποσότητες νερού, θα αποβάλει στη φύση περισσότερες τοξικές ουσίες και οι μεταλλαγμένοι σπόροι θα μεταλλάσσουν τα συστατικά της γης.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο περιβαλλοντικές αλλά έχουν και κοινωνικές προεκτάσεις. Οι μικροκαλλιεργητές βλέπουν τις λίμνες και τα ποτάμια να ξεραίνονται. Η γη τους δεν είναι πια τόσο εύφορη και η περιοχή τους υποβαθμίζεται από τις μεγάλες χαρτοβιομηχανίες που μολύνουν την περιοχή. Μερικοί ψάχνουν εργασία στις μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου αλλά και εκεί οι θέσεις είναι περιορισμένες μιας και τα πάντα είναι μηχανοποιημένα. Τα χωριά αρχίζουν και ερημώνουν, η τοπική οικονομία υποβαθμίζεται, μιας και πλέον δεν παράγονται προϊόντα για την τοπική αγορά και οι μικροκαλλιεργητές, μην έχοντας άλλη επιλογή, πουλάνε τη γη τους σε εξευτελιστική τιμή και φεύγουν για τις μεγαλουπόλεις, όπου βρίσκουν καταφύγιο σε κάποια φαβέλα.

Οι κακοί της υπόθεσης είναι τρεις, ο εξής ένας

Τρεις είναι οι χαρτοβιομηχανίες στη Βραζιλία που παίζουν monopoly με τεράστιες εκτάσεις γης: η Aracruz (από Νορβηγία & Μονακό), η Votorantin Celulose e Papel (από Βραζιλία) και η Stora Enso (από Ελβετία & Φινλανδία). Αν, όμως, ρίξουμε μια πιο προσεχτική ματιά στις μετοχές τους θα δούμε ότι οι 3 αυτές εταιρίες ελέγχονται από τον ίδιο όμιλο, γι’ αυτό άλλωστε πάντα τα βρίσκουν όταν είναι να μοιράσουν τα κομμάτια γης προς εκμετάλλευση.

Μόνο στο Rio Grande do Sul, το νοτιότερο κρατίδιο της Βραζιλίας, έχουν απαλλοτριώσει συνολικά 300.000 εκτάρια γης. Μάλιστα το αναπτυξιακό τους πλάνο προβλέπει ότι έως το 2015 θα έχουν μοιράσει 1 εκατομμύριο εκτάρια γης για μονοκαλλιέργεια ευκαλύπτου.

Έχει υπολογιστεί ότι μια οικογένεια μικροκαλλιεργητών για να ζήσει χρειάζεται περίπου 15 εκτάρια γης. Με μια απλή διαίρεση βλέπουμε ότι 20.000 οικογένειες θα μπορούσαν να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή καλλιεργώντας τη γη εκεί όπου σήμερα οι χαρτοβιομηχανίες την καταστρέφουν.

Οι πολυεθνικές ισχυρίζονται ότι δημιουργούν θέσεις εργασίας, κι όμως απλά μαθηματικά τις διαψεύδουν. Η μονοκαλλιέργεια ευκαλύπτου δημιουργεί 1 θέση εργασίας κάθε 187 εκτάρια, ενώ οι μικρής κλίμακας αγροτικές καλλιέργειες δημιουργούν 1 θέση εργασίας ανά 9 εκτάρια.
pulp
Οι γυναίκες των αγροτικών κινημάτων προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν και καταλήγουν κατηγορούμενες για «βανδαλισμό της φύσης»

Το Μάρτιο του 2006 το MST (δίκτυο των ακτημόνων της Βραζιλίας) καλεί στο Rio Grande do Sul τα κινήματα του δικτύου Via Campesina για δημόσιο διάλογο, με θέμα τις «πράσινες έρημους του ευκαλύπτου» που πολλαπλασιάζονται ανησυχητικά. Όπως ήταν αναμενόμενο ο διάλογος όχι μόνο δε βρίσκει επικοινωνιακή και πολιτική στήριξη αλλά εμποδίζεται με διάφορους τρόπους (έως και με βίαιη καταστολή), ενώ τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν την πρωτοβουλία σαν συνάντηση ύποπτων εγκληματικών οργανώσεων.

Μην έχοντας άλλο τρόπο να τραβήξουν την προσοχή του κόσμου, περίπου 2.000 γυναίκες, μέλη διαφόρων οργανώσεων του δικτύου, κόβουν συμβολικά μερικά δέντρα ευκαλύπτου και εισβάλουν στα κοντινά γραφεία της Aracruz καταστρέφοντας μερικούς υπολογιστές και μεταλλαγμένους καρπούς. Δεν είναι τυχαίο το ότι διαλέγουν να δράσουν στις 8 Μαρτίου, την ημέρα παγκοσμίως αφιερωμένη στη γυναίκα. Είναι μια καθαρά πολιτική δράση ενάντια στα πολυεθνικά κέρδη και συγχρόνως μια συμβολική πράξη της γυναίκας, σύμβολο της γονιμότητας, ενάντια στις πράσινες έρημους του ευκαλύπτου.

Όταν όμως σχεδίαζαν τη γενναία τους πράξη μάλλον δεν είχαν φανταστεί τι θα επακολουθούσε. Δεν είχαν σκεφτεί ότι οι χαρτοβιομηχανίες της περιοχής εξαγοράζουν καλή φήμη χρηματοδοτώντας τα δίκτυα ενημέρωσης. Έτσι λοιπόν, το επόμενο κιόλας πρωί, χωρίς καν να γίνει αποτίμηση της ζημιάς, τα κανάλια μιλούν για εγκλήματα κατά της επιστήμης και ανυπολόγιστες καταστροφές και οι εφημερίδες καταδικάζουν τις αγριότητες και τις κτηνωδίες κατά της προόδου. Δείχνουν, μάλιστα, τις εικόνες με τις γυναίκες να κόβουν τα δέντρα και τις κατηγορούν για βανδαλισμό της φύσης.

Ποιος όμως αναρωτιέται για τους λόγους πίσω από αυτή τη δράση;
Τα μέσα ενημέρωσης, ξέρουν αλλά δε δείχνουν πρόθυμα να εξηγήσουν, ο κόσμος δεν ξέρει και δε θα μάθει ποτέ.

Αυτά και άλλα πολλά είπαν και έγραψαν τα μέσα ενημέρωσης, όπως ότι οι γυναίκες κατέστρεψαν ένα ολόκληρο εργαστήριο γενετικών πειραμάτων (τέτοιο εργαστήριο πράγματι έχει η Aracruz, μόνο που βρίσκεται μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα πιο βόρεια από το σημείο της δράσης). Δεν είπαν ωστόσο ότι η Aracruz μόλις μερικές εβδομάδες πριν το συμβάν, με τη συνοδεία της ομοσπονδιακής αστυνομίας και τις ευλογίες του «συνδικαλιστή» Lula, ισοπέδωσαν με μπουλντόζες δεκάδες χωριά των ιθαγενών Tupinikim και Guarany στο Espírito Santo για να τα μετατρέψουν σε φυτείες τους, αφήνοντας πολλούς τραυματίες και εκατοντάδες οικογένειες άστεγες. Ούτε ανέφεραν το ότι η Aracruz (εξ)αγόρασε το μεγαλύτερο μέρος της γης που κατέχει, την περίοδο της δικτατορίας με ύποπτες διαδικασίες και συχνά εις βάρος ιθαγενών χωρικών. Και οι Βραζιλιάνοι μάλλον ποτέ δε θα μάθουν ότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Aracruz και τα τεράστια κέρδη της, με καταστρεπτικές συνέπειες για το περιβάλλον και τους μικροκαλλιεργητές, χρηματοδοτούνται από δάνεια της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Βραζιλιάνικης Τράπεζας Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης, δηλαδή στο όνομα του Βραζιλιάνικου λαού.
Eucalyptus-Globulus
Και αναρωτιέται κανείς: τα μέσα ενημέρωσης παίζουν το παιχνίδι της Aracruz, αλλά όλοι αυτοί οι επιστήμονες, οι διανοούμενοι και οι προοδευτικοί, ακόμα και οι οικολογικές οργανώσεις που βγήκαν να καταδικάσουν «την επίθεση κατά της προόδου και της φύσης», τι συμφέρον έχουν;

Η εξήγηση είναι πολύ απλή και βρίσκεται στην τεράστια άγνοια ή παραπληροφόρηση που έχει το συντριπτικό ποσοστό των Βραζιλιάνων για το τι παίζεται πίσω από τις οθόνες των τηλεοράσεών τους, τις όμορφες ηρωίδες στις σαπουνόπερες και τους καλοπληρωμένους ποδοσφαιριστές. Και όποιος έχει επισκεφτεί ή πρόκειται να επισκεφτεί τη Βραζιλία δε θα είναι δύσκολο να εντοπίσει όλη αυτή την άγνοια.

Για Μελισσοκόμους - Γενικα

Συνταγές με μέλι

Συνταγές με μέλι

Μελισσοκομικός εξοπλισμός

Εξοπλισμός μελισσοκομίας, αναλώσιμα, ένδυση,τροφές,κυψέλες,μελιτοεξαγωγείς κ.α.
Διαφήμιση

Εκπαίδευση μελισσοκόμων

beeshop

1

Έχουμε 460 επισκέπτες συνδεδεμένους

Ντοκιμαντέρ στα Ελληνικά

Ο καιρός

Καλωσήρθατε στην ιστοσελίδα Ellinikomeli.gr

Αν δεν είστε εξοικειωμένος με το ίντερνετ...μην ανησυχείτε! Όλα εδώ είναι εύκολα και απλά.

Στο site θα βρείτε άρθρα, ειδήσεις, οδηγίες για νέους και ενημερώσεις για παλιούς μελισσοκόμους.

Για να βρείτε όσα σας ενδιαφέρουν απλά αναζητήστε την κατάλληλη επιλογή απο το μενού, στο πάνω μέρος της σελίδας.

Για να διαβάσετε ορισμένα άρθρα, θα χρειαστεί να γίνετε μέλος, τα υπολοιπα είναι δωρεάν

Μενού πλοήγησης