Ellinikomeli FacebookEllinikoMeli Channel
Κυριακή, Φεβρουάριος 17, 2019
Text Size
Home Μελισσοκόμος Γενικά Θέματα Russian Queens - Απο τις στέππες της σιβηρίας, στις κυψέλες όλου του πλανήτη

Εκπαιδεύσεις μελισσοκομίας - 6η χρονιά λειτουργίας


( 2 Votes )

russian_queenΌταν οι Boney M έγραφαν και τραγουδούσαν το τραγούδι Rasputin με το χαρακτηριστικό στίχο “Rasputin, lover of the Russian Queen” σίγουρα δεν είχαν στο μυαλό τους ότι μετά από 30 χρόνια ολόκληρος ο πλανήτης θα έφτανε στο σημείο να αναζητά ξανά... μια Βασίλισσα από τη Ρωσία.

 

Όχι, δεν αναφερόμαστε στην τσαρίνα Αλεξάνδρα της ιστορίας, αλλά σε μια άλλη, μικροσκοπική βασίλισσα με καταγωγή από τις ρώσικες πεδιάδες του Βορρά. Πολύ σωστά πλέον καταλάβατε, αναφερόμαστε στη γνωστή σε όλους τους μελισσοκόμους APIS MELLIFERA. Κάποτε ο κόσμος μιλούσε για τα ερωτικά παιχνίδια μιας αληθινής βασίλισσας της Ρωσίας με έναν «κηφήνα» του παλατιού, σήμερα θα μιλήσουμε για μια ρώσικη «βασίλισσα» της κυψέλης κι έναν πραγματικό κηφήνα.

 

Η δική μας ιστορία ξεκινάει αρκετά πριν την εποχή του Grigori Rasputin,  περίπου 150-200 χρόνια πριν. Τότε οι μέλισσες της Ρωσίας ήρθαν για πρώτη φορά σε επαφή με το άκαρι Varroa.  Στις αρχές του 1980 ήταν η περίοδος  που οι πρώτες μέλισσες apis Mellifera, μολυσμένες με ακάρεα βαρρόα έφτασαν στα σύνορα Ευρώπης και Ασίας. Το πώς έφτασαν το συμπέραναν οι επιστήμονες: Με το τραίνο! Ναι με το τραίνο. Νόμιμα και με εισιτήριο.  Από τις μακρινές Φιλιππίνες. Μόνο που κανείς τότε δεν παρατήρησε ότι κουβαλούσαν στις πλάτες τους μικρούς λαθρεπιβάτες με κακές προθέσεις.

trans-siberian-railroad-map1

Η εμφάνιση της βαρρόα έγινε στην περιοχή Primorski Kry στη Ρωσία. Οι ρώσοι μελισσοκόμοι, έχοντας την ίδια περίοδο το νου τους στο άλλο μεγάλο πρόβλημα της εποχής, τα ακάρεα της τραχείας, δεν μπόρεσαν να ταυτοποιήσουν έγκαιρα το νέο κίνδυνο που διέτρεχε η Ευρωπαϊκή Μέλισσα. Έτσι το πρόβλημα εξαπλώθηκε σταδιακά σε ολόκληρη την ήπειρο, και όπως ήταν αναμενόμενο και στις ΗΠΑ.

20 χρόνια αργότερα, στις μέρες μας, το άκαρι βαρρόα παραμένει ο Νο1 κίνδυνος για την ευημερία της μέλισσας και των μελισσοκόμων τους φυσικά.

Είναι από τις πρώτες λέξεις που θα μάθει ένας νέος μελισσοκόμος. «Τώρα που έμαθες πως είναι οι μέλισσες, πρέπει να μάθεις και τη βαρρόα!» λένε όσοι εκπαιδεύουν μελισσοκόμους. Και ναι, είναι απόλυτα κατανοητός ο λόγος: η βαρρόα και τα προβλήματα που φέρνει μαζί της προκαλούν ρίγος σε όλο το μελισσοκομικό ανθρώπινο δυναμικό του πλανήτη μας.

Τι είναι αυτό που προκαλεί το ρίγος όμως; Τι φοβάται ο μελισσοκόμος στο άκουσμα του ονόματος βαρρόα; Για να το απαντήσουμε αυτό πρέπει να αναλογιστούμε τι μπορεί να προκαλέσει το παράσιτο αυτό.

Η βαρρόα είναι ένα ακαρι, με μέγεθος που ίσα ίσα διακρίνει το ανθρώπινο μάτι. Όμως για τη μέλισσα αυτό το μέγεθος είναι υπερβολικά μεγάλο και αβάσταχτο. Γιατί η μέλισσα είναι καταδικασμένη να φέρει είτε στο πίσω μέρος του κορμιού της, είτε στο θώρακα είτε ακόμα κι ανάμεσα στα τμήματα του κορμιού της το ενοχλητικό αυτό παράσιτο. Και σαν να μην ήταν αρκετό το βάρος και η αίσθηση του να περπατά πάνω σου κάτι που αναλογικά με το άνθρωπο θα έμοιαζε σαν ένα χελωνάκι με αγκυλωτά ποδαράκια, της ρουφάει και ποσότητα από το αίμα της. Θέλετε να μπείτε στη θέση της? Φανταστείτε να κουβαλάτε πάνω σας μια χελώνα, που θα έχει πόδια γιγάντιας αράχνης, προβοσκίδα γιγάντιου κουνουπιού και θα κόβει βόλτες σε ολόκληρο το κορμί σας, και θα σας πίνει το αίμα!!

Ανατριχιάσατε κι εσείς; Αυτά περνάνε από το μυαλό των περισσότερων μελισσοκόμων στο άκουσμα της λέξης βαρρόα!

Και για να συνεχίσουμε την τραγική αυτή φαντασία, ας αναλογιστούμε ότι η μέλισσα δεν έχει σωτηρία. Δεν έχει τρόπο να απομακρύνει τη βαρρόα από πάνω της. Ελπίζει μόνο να έρθει σύντομα η μέρα που η βαρρόα θα αποφασίσει να γεννήσει, για να αφήσει στα παιδιά της τη μέλισσα-ξενιστή ως κληρονομιά και έτσι να αποσυρθεί προσωρινά στο ίδιο κελί που η μέλισσα εναποθέτει τα αυγά της, να μπει μέσα στο φαί που προορίζεται για τα μικρά της, και στη συνέχεια να παρασιτήσει πάνω στα ίδια τα νεογνά της μέλισσας και είτε να τα κατασπαράξει ζωντανά είτε να τα αφήσει να γεννηθούν άρρωστα και καχεκτικά.

Αυτή είναι η καθημερινότητα μιας μέλισσας. Και έρχονται μετά οι μελισσοκόμοι και διαμαρτύρονται ότι οι μέλισσες τους δεν είναι «καλές κι εργατικές»

...

Ο μελισσοκόμος δοκιμάζει φάρμακα, δοκιμάζει μεθόδους και τεχνικές φυσικές, σκαρφίζεται τεχνάσματα για να βοηθήσει την κακομοίρα τη μέλισσα αλλά μάταιος κόπος! Ακόμα δεν έχει καταφέρει να βρει τη λύση στο βάσανο της Apis Mellifera.

Όμως ίσως υπάρχει ελπίδα. Ελπίδα όχι βασισμένη σε φάρμακα και χημικά, ούτε σε σήτες και μικρά κελιά.

Η ίδια η φύση είναι η ελπίδα μας. Και η ελπίδα αυτή εκπροσωπείται από μια μικροσκοπική βασίλισσα από τη Ρωσία.

 

Russian Bee Queens

Η βασίλισσα της ελπίδας

queen_bee_logo_white

Πριν από 150 χρόνια, ο Δαρβίνος διατύπωσε τη θεωρία της φυσικής επιλογής σύμφωνα με την οποία οι οργανισμοί που είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον αφήνουν περισσότερους απογόνους από εκείνους που είναι λιγότερο προσαρμοσμένοι. Αυτό με πιο απλά λόγια λέει πως κατά την διαδικασία γονιμοποίησης του θηλυκού, επετεύχθητε στο νέο έμβρυο ένας τυχαίος συνδυασμός γονιδίων ικανός να ανταπεξέλθει καλύτερα στις υπάρχουσες συνθήκες. Συνεπώς το έμβρυο αυτό έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσει και να μεταδώσει το χαρακτηριστικό αυτό στους δικού του απογόνους.

evolution

Και τι σχέση έχει η θεωρία του Δαρβίνου με τις μέλισσες;  Κι όμως έχει πολύ μεγάλη σχέση!

Είπαμε πριν ότι στις Ρωσικές πεδιάδες πέρα από τον Καύκασο η ευρωπαϊκή μέλισσα ήρθε σε επαφή με το παράσιτο βαρρόα 150-200 χρόνια πριν. Εκτατέ μέσα από την τυχερότατα των γονιδίων προέκυψαν βασίλισσες και κηφήνες που είχαν καλύτερη αντιμετώπιση της βαρρόα. Με αυτό το χαρακτηριστικό και μέσα από στατιστικές πιθανότητες, το χαρακτηριστικό αυτό επιβίωσε καλυτέρα στις επόμενες γενιές. Έτσι σταδιακά το νέο αυτό χαρακτηριστικό στο γονιδίου των μελισσών της Ρωσίας επικράτησε κι εξαπλώθηκε.

 

russian1Για να το καταλάβουμε αυτό πιο απλά ας δούμε ένα άλλο παράδειγμα.

Ένας λαγός που ζει στο βουνό γεννάει μικρά λαγουδάκια. Μερικά από αυτά γεννιούνται καφέ, μερικά γκρι. Επειδή το βουνό είναι βραχώδες, τα γκρίζα λαγουδάκια κρύβονται καλυτέρα από τα καφέ κι έτσι έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να μεταδώσουν το γκρι χρώμα τους στους απογόνους τους. Επειδή ο ίδιος κανόνας θα ισχύει και στους απογόνους για το καφέ και το γκρι, κι εκείνοι με μεγαλύτερη πιθανότητα θα μεταδώσουν το γκρι. Με την πάροδο των γενεών το καφέ χρώμα θα εκλείψει στην περιοχή και θα παραμείνει το γκρι. Έτσι μέσα από τη φυσική επιλογή θα έχει δημιουργηθεί η ράτσα «λαγοί του βουνού» που θα είναι όλοι γκρίζοι!

Ελπίζω το παράδειγμα να σας βοήθησε να κατανοήσετε την έννοια της φυσικής επιλογής και της εξέλιξης των ειδών.

Ας πάμε πίσω στη μέλισσα τώρα. Σύμφωνα με τα παραπάνω  η μέλισσα της Ρωσίας, η Russian Queen Bee απέκτησε και συνεχίζει να καλλιεργεί γονίδια που είναι ανθεκτικότερα στη βαρρόα. Η διαφορά στα χρόνια προσαρμογής σε σχέση με τις υπόλοιπες ράτσες και καταγωγές μελισσών την καθιστά ανώτερη ως προς την αντιμετώπιση της βαρρόα.

Και δεν είναι αυθαίρετο αυτό που αναφέρουμε.


Υπάρχουν μελέτες που θα παρουσιάσουμε ευθύς αμέσως που το αποδεικνύουν. Ας τις δούμε:

 

Μετά από αποτυχημένες προσπάθειες να αντιμετωπίσουν με φάρμακα τη βαρρόα, αμερικανοί επιστήμονες ξεκίνησαν έρευνες για να ανακαλύψουν μια ποικιλία μελισσών που θα είναι πιο ανθεκτική στη βαρρόα. Οι έρευνες του Εργαστηριακού Κέντρου ερευνών Μελισσοκομίας τους οδήγησαν στην ακτή Primorski της Ρωσίας, κοντά στο Βλαδιβοστόκ, οπού βρήκαν αυτό που αναζητούσαν  - ένα άκρως υποσχόμενο φύλο μελισσών Apis Mellifera. Οι ρωσικές βασίλισσες του φύλου αυτού είχαν εκτεθεί στη βαρρόα περίπου 150 χρόνια πριν, πολύ νωρίτερα από ότι οι άλλες φυλές apis Mellifera και έτσι οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι οι βασίλισσες αυτές μπορεί να είχαν αναπτύξει μια ιδιαίτερη αντοχή στα ακάρεα της βαρρόα.

Πράγματι, η μετέπειτα έρευνα έχει δείξει ότι αυτές οι ρώσικες βασίλισσες είναι περισσότερο από το διπλάσιο ανθεκτικές σε σχέση με άλλες φυλές ανθεκτικές στη βαρρόα. Επιπλέον είναι ιδιαίτερα ανθεκτικές και απέναντι στα τραχειακά ακάρεα, τον άλλο θανάσιμο εχθρό των μελισσών. Οι ρώσικες βασίλισσες τείνουν να παράγουν το ίδιο αν όχι και περισσότερο μέλι από τις άλλες φυλές.

Όλο αυτό οδήγησε ένα μεγάλο αριθμό μελισσοτρόφων στην Αμερική να παράγουν ρώσικες βασίλισσες προς πώληση. Αυτοί οι βασιλοτρόφοι εκτείνονται σε όλη την ήπειρο αλλά οι περισσότεροι είναι συγκεντρωμένοι στο Νότο και στην Καλιφόρνια. Πολλές από αυτές τις βασίλισσες στην αγορά είναι υβριδικές κόρες μιας καλλιεργημένης (ρωσικής )βασίλισσας κι ενός ντόπιο κηφήνα όντος 2μιλίων από τον τόπο ζευγαρώματος

Οι προκύπτουσες αποικίες είναι γενετικά υβρίδια. Πρόσφατες έρευνες είχαν υποθέσει ότι τα υβρίδια είναι μονό μερικώς ανθεκτικά στη βαρρόα, όμως μελέτες στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνα έδειξαν ότι αυτή η μερική ανθεκτικότητα είναι στατιστικά πολύ σημαντική όταν τα υβρίδια συγκριθούν με τις ιταλικές μέλισσες apis Mellifera ligustica).

Η αναπαραγωγή «αγνών» ρωσικών βασιλισσών είναι εγγυημένη μόνο με πραγματική απομόνωση των περιοχών ζευγαρώματος, όπως έγινε στο εργαστήριο μελισσοκομίας του USDA στο νησί Grand Terre, 25 μίλια από τις ακτές της Λουιζιάνα. Εκεί ελεγχόταν επίσης και ο πληθυσμός των κηφήνων.


Άλλα χαρακτηριστικά της Ρώσικης μέλισσας

Οι ρώσικες μέλισσες είναι αρκετά διαφορετικές από τις στάνταρ ιταλικές μέλισσες σε διάφορα θέματα.

Οι ρωσικές μέλισσες δεν γεννάνε παρά μόνο όταν υπάρχει διαθέσιμη γύρη και σταματάνε εντελώς το γόνο όταν η γύρη σπανίζει. Αυτό τις κάνει κατάλληλες για περιοχές οπού το μέλι και η γύρη είναι άφθονες αργότερα μέσα στο έτος, όπως είναι οι ορεινές περιοχές της Βόρειας Καρολίνα. Αντίθετα οι ιταλικές μέλισσες διατηρούν ένα μεγάλο αριθμό γόνου και πληθυσμού ανεξάρτητα από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει τις ιταλικές μέλισσες σε πληθυσμό παραπάνω από αυτό που μπορούν να συντηρήσουν κι αυτό οδηγεί σε πρόωρη χειμωνιάτικη λιμοκτονία. Αυτό εξηγεί την τάση των ιταλικών μελισσών προς τη λεηλασία άλλων κυψελών.

Οι ρώσικες μέλισσες διατηρούν βασιλοκελιά όλο το χρόνο σε αντίθεση με τις ιταλικές οπού η ύπαρξη βασιλοκελιών εκτιμάται από το μελισσοκόμο ως τάση για αφεσμό ή αντικατάσταση της βασίλισσας. Αυτό όμως δε συμβαίνει στις ρωσικές καθώς τις περισσότερες φορές σκοτώνουν τις βασίλισσες αυτές πριν αναπτυχθούν πλήρως.

Οι ρώσικες βασίλισσες μπορεί να ποικίλουν στο χρώμα, αλλά γενικά είναι πιο σκούρες από τις ιταλικές.

 

η αντικατάσταση της βασίλισσας με μια ρωσική μπορεί να γίνει δύσκολα και πολλοί μελισσοκόμοι χάνουν τις νεοεισερχόμενες ρώσικες βασίλισσες τους. Οι ρώσικες βασίλισσες έχουν διαφορετική οσμή από τις ιταλικές και οι γονικές αποικίες πρέπει να συνηθίσουν αυτή τη μυρωδιά πριν αποδεχτούν τη νεοσύλλεκτη βασίλισσα. Έτσι οι μελισσοκόμοι που επιθυμούν να αντικαταστήσουν τις βασίλισσες τους με ρωσικές κάλο είναι να το κάνουν το φθινόπωρο χωρίζοντας την αποικία στα δύο και με τη χρήση της διπλής σήτας. Αυτό θα επιτρέψει στην οσμή να αναμειχθεί και ταυτόχρονα θα αποτρέψει τις εργάτριες από το να έρθουν σε επαφή με τη νέα βασίλισσα. Η παλιά ιταλική βασίλισσα πρέπει να περιοριστεί στο κάτω μισό και η νέα ρωσική βασίλισσα πρέπει να τοποθετηθεί στο πάνω μέρος του κλουβιού. Αν στο πάνω μέρος παρέχεται ανεξάρτητη είσοδος τότε μόνο οι νεαρές μέλισσες νοσοκόμες θα μπουν στο πάνω, ενώ οι συλλέκτριες θα επιστρέψουν στο κάτω.

Η ρωσική βασίλισσα πρέπει να απελευθερωθεί από το κελί της μετά από 7-10 μέρες και να την αφήσουμε να γεννήσει αυγά για 4 βδομάδες. Σε αυτό το διάστημα η οσμή της ρωσικής βασίλισσας θα αναμειχθεί με αυτή της ιταλικής αποικίας. Αν η ρωσική βασίλισσα συνεχίσει να γενναίο αυγά και φροντίζεται από τις εργάτριες τότε έχει γίνει αποδεκτή. Μετά από την περίοδο προσαρμογής η ιταλική βασίλισσα μπορεί να απομακρυνθεί και η αποικία να επανενωθεί. Αν οι εργάτριες δεν αποδεχθούν τη νέα βασίλισσα μέσα στις 4βδομάδες τότε η προσπάθεια αλλαγής βασίλισσας έχει αποτύχει και οι μέλισσες τη σκοτώνουν. Αλλά η αποικία θα έχει ακόμα την αρχική ιταλική βασίλισσα της και έτσι δε θα χαθεί ολόκληρη η κυψέλη.

Οι υβριδικές μέλισσες τείνουν να χάσουν τα αρχικά επιθυμητά χαρακτηριστικά τους μετά από αλλεπάλληλες γενεές. Επειδή πολλές εμπορικές ρωσικές βασίλισσες είναι υβρίδια η βασίλισσα πρέπει να σημαδεύεται με χρώμα για να ξεχωρίζει από τις επόμενες γενεές. Αν η αποικία περιέχει μια ασημάδευτη βασίλισσα τότε πιθανόν να είναι αυτότροφη και δεύτερη γενιά υβριδίου και θα πρέπει να αντικατασταθεί από μια νέα μαρκαρισμένη ρωσική βασίλισσα το συντομότερο δυνατόν ώστε να διατηρηθεί η ανθεκτικότητα της αποικίας στα ακάρεα.

Όταν αντικαθιστούμε μια ρωσική βασίλισσα με μια άλλη ρωσική είναι πολύ πιθανόν να μη χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε τη μέθοδο της εκτεταμένες περιόδου προσαρμογής που περιγράψαμε πριν.

Οι βασίλισσες συνήθως αποστέλλονται απευθείας από τους βασιλοτρόφους σε συσκευασία. Η έξοδος είναι φραγμένη με ζαχαροζύμαρο το οποίο οι μέλισσες τρώνε και απελευθερώνουν τη βασίλισσα. Αυτό συνήθως παίρνει αρκετές μέρες, μετά από τις όποιες η βασίλισσα έχει αποκτήσει την οσμή της κυψέλης και είναι έτοιμη να γίνει αποδεκτή από τις εργάτριες. Όπως αναφέρθηκε πιο πριν, η αντικατάσταση μια ιταλικής βασίλισσας με ρωσική παίρνει περισσότερο καιρό εξαιτίας της μεγάλης διαφοράς στην οσμή!

 

Μια ερευνα αγοράς στην Αμερική μας έδωσε μια εικόνα της κοστολόγησης της συγκεκριμένης βασίλισσας:

  • Pricing for our Proven 42 Day Russian Hybrid Queens (Tier-1): (laying with her worker brood capped)

Tier-1 Russian Hybrid Queens $ 20.00 each (Effective 6/1/2010)

 

  • Pricing for our Proven and "Tested" 56 Day Russian Hybrid Queens (Tier-2):

Tier-2 Russian Hybrid Queens $ 30.00 each (Effective 6/1/2010)


Τι έχουν δείξει τα πειράματα ως τώρα σε αριθμούς?

Σε πείραμα που διεξηχθη δοκιμάστηκαν μελισσια με τέσσερις διαφορετικούς τύπους γονιδιώματος:

  • Ρωσσικη βασίλισσα με ρωσσικο κηφήνη
  • Κοινή βασίλισσα με κοινο κηφήνα
  • Βασίλισσα ειδική στον ελεγχο των ακάρεων με ρωσικό κηφήνα
  • Ρωσσικα υβρίδια: Ρωσσικη βασίλισσα με κοινό κηφήνα.

Στα μελίσσια τοποθετήθηκαν 93 ακάρεα βαρρόας και αφέθηκαν να πολλαπλασιαστούν για 17εβδομάδες

Αν και τα νούμερα της βαρρόα δεν διέφεραν εντυπωσιακα, εξηχθησαν ορισμένα συμπερασματα και στατιστικά.

Πρωτη σε πληθος βαρρόα αναδειχθηκε η κοινη εμπορικη apis mellifera. Τελευταία σε πλήθος βγήκε η ρωσική βασίλισσα πουείχε ανατραφεί με αυτό το σκοπό.

Αυτό που αξιζε να σημειώσουμε είναι οτι η καθαρή ΄ρατσα βασίλισσας παρουσιασε αισθητά μικρότερο ποσοστο ακαρεων σε σφραγισμένο κελιά γόνου (48%) έναντι 58 - 60 στα υβρίδια ή στις κοινές μέλισσες.

 


Για περισσότερες πληροφορίες ως προς τη μέθοδο συνένωσης επικοινωνήστε μαζί μας.

Σχόλια  

 
+4 #1 θεοδωρος 20-10-2010 22:08
giasas gnorizete kapion Basilotrofo poy na exi rosikes Basilises stin ellada i kapoy sto eξoteriko kai na apostelnonte me courier
 
 
0 #2 Ολσα 14-06-2013 17:44
Μπορει να ειναι ανθεκτικες στο βαρροα, αλλα μπορει και να φερνουν μαζι τους νεες αρρωστιες ή να γεννησουν μια καινουργια ασθνεια προσπαθοντας να εγκλιματιστουν απο το ψοφοκρυο της ρωσιας στην τροπικη πλεον ελλαδα... αλλα δεν υπαρχει ερευνα γι'αυτο... οι μελισσες δεν πρεπει να φευγουν περα απο 300 χιλιομετρα ακτινα...εγω ετσι εχω μαθει....
 

Για Μελισσοκόμους - Γενικα

Συνταγές με μέλι

Συνταγές με μέλι

Μελισσοκομικός εξοπλισμός

Εξοπλισμός μελισσοκομίας, αναλώσιμα, ένδυση,τροφές,κυψέλες,μελιτοεξαγωγείς κ.α.
Διαφήμιση

Εκπαίδευση μελισσοκόμων

beeshop

1

Έχουμε 510 επισκέπτες συνδεδεμένους

Ντοκιμαντέρ στα Ελληνικά

Ο καιρός

Καλωσήρθατε στην ιστοσελίδα Ellinikomeli.gr

Αν δεν είστε εξοικειωμένος με το ίντερνετ...μην ανησυχείτε! Όλα εδώ είναι εύκολα και απλά.

Στο site θα βρείτε άρθρα, ειδήσεις, οδηγίες για νέους και ενημερώσεις για παλιούς μελισσοκόμους.

Για να βρείτε όσα σας ενδιαφέρουν απλά αναζητήστε την κατάλληλη επιλογή απο το μενού, στο πάνω μέρος της σελίδας.

Για να διαβάσετε ορισμένα άρθρα, θα χρειαστεί να γίνετε μέλος, τα υπολοιπα είναι δωρεάν

Μενού πλοήγησης